हामी ऋषि Kātyāyana की पुत्री देवी Durgā लाई जान्न खोज्छौं।

हामी कन्याको ध्यान गर्छौं — उनको शक्ति, उनको साहस, उनको रक्षा गर्ने सामर्थ्य।

देवीले हाम्रा हृदय र मनलाई प्रेरित गरून् र मार्गदर्शन गरून्।

Durgā लाई रक्षा र साहसका लागि आह्वान गरिन्छ। Durgā नाम आफैले “पुग्न कठिन, पराजित गर्न कठिन” भन्ने अर्थ दिन्छ — र साथसाथै कठिनाइबाट पार तर्ने (durga — किल्ला, साँघुरो बाटो, सङ्कट) पनि।

देवी सबै देवताहरूको संयुक्त शक्तिबाट जन्मनुभयो, त्यसलाई परास्त गर्न जसलाई कसैले एक्लै जित्न सक्दैनथ्यो। यो Gāyatrī ती रक्षात्मक शक्तिलाई सम्बोधित गर्छ जो मानिस र खतराको बीचमा उभिन्छ।

फल (phala): निर्भयता, रक्षा, कठिन कुराबाट पार तर्ने र पछि नहट्ने सामर्थ्य।

जब भैंसी-असुर Mahiṣa देवताहरूका लागि एक-एक गरी अजेय भयो, तिनीहरूको संयुक्त तेज-ताप (tejas) एक कन्यामा घनीभूत भयो। उनी नै Durgā हुन् — Kātyāyanī, किनभने उनी पहिलो पटक ऋषि Kātyāyana को पूजामा प्रकट भइन्।

मन्त्रका विशेषणहरू: Kātyāyanī — “Kātyāyana की पुत्री,” Kanyākumārī — “कुमारी कन्या,” Durgā — “जित्न कठिन।”

यो Gāyatrī को स्रोत Taittirīya Āraṇyaka (Mahānārāyaṇa Upaniṣad) हो, जहाँ यो शब्दशः यसरी छ: kātyāyanāya vidmahe … tanno durgiḥ pracodayāt।

असुर Mahiṣa, जो भैंसी र मानिसका बीच रूप बदल्थ्यो, उसले वरदान पाएको थियो: कुनै पुरुष र कुनै देवताले उसलाई पराजित गर्न सक्दैनन्। त्यसैले देवताहरूले आफ्नो तेज-हतियारको रूपमा कन्यालाई दिए — र जुन प्रत्येकका लागि एक्लै अजेय थियो, त्यो सबैको संयुक्त शक्तिअगाडि ढल्यो।

Durgā को स्वरूप क्रोध होइन तर एकाग्र, रक्षात्मक शक्ति हो: लडाइँमाथि एक शान्त अनुहार। यहाँ असुर भनेको बाहिरी खतरा र निरन्तर रूप बदलिरहने भित्री जडता दुवै हो।

यो मन्त्र Gāyatrī छन्दमा रचिएको छ — आठ-आठ अक्षरका तीन पंक्ति, जम्मा चौबीस। यो वैदिक छन्दहरूमध्ये सबैभन्दा ध्यानात्मक हो।

केही ठाउँहरूमा ध्यान दिनुपर्छ, ताकि संस्कृत साँच्चै ध्वनित होस्, मात्र पढिएको नहोस्: